| İzah və şərqlər 1911 |
|
| Şeirlər - M. A. Sabir. Hophopnamədən: Taziyanələr. | |
|
Sual (“Eyb ikən şəxsə görə nəfsini öymək, əcəba”)
(Lənət sənə, ey cəhl, nə bidad edilyorsan!) İlk dəfə “Günəş” qəzetində (4 yanvar 1911, № 3) imzasız çap olunmuşdur.
(Qafil yaşamaqdansa gözəl kardır ölmək) İlk dəfə “Günəş” qəzetində (10 yanvar 1911, № 8), az sonra isə Həştərxanda çıxan “Bürhin-tərəqqi” qəzetində (21 yanvar 1911, № 131) “Ə. S” imzası ilə çap olunmuşdur.
Məmdəli deyir ki (“Məncə, İrana bəs əzm ediyor Nasiri-mülk”) İlk dəfə “Günəş” qəzetində (14 yanvar 1911, № 12) “Ə. S” imzası ilə çap olunmuşdur.
Müxbirüssəltənəyə (“Yapdığın hiyləni hər günkü qəzetdə oxudum”) İlk dəfə “Günəş” qəzetində (14 yanvar 1911, № 12) “Ə. S” imzası ilə çap olunmuşdur.
(Əcdadına çəkdi, pədərin mütləq unutdu) İlk dəfə “Günəş” qəzetində (17 yanvar 1911, № 14) “Ə. S” imzası ilə çap olunmuşdur.
Mühabirə (“- Qafqaz əhli üç il ərzində nə emal eylədi?”)
Müxabirə (“Məmdəli: Sevgili sultan babam, söylə, sənin halın nədir?”) İran şahı Məhəmmədəli ilə Türkiyə sultanı II Əbdülhəmidin söhbəti şəklində yazılan bu satira ilk dəfə “Molla Nəsrəddin” jurnalında (18 yanvar 1911, № 3) imzasız çap olunmuşdur.
Abbas ağa deyir ki (“Can verib millətə, ali, əbədi, nam alırız”)
Dreper deyir ki (“Elm olduğu yerdə olamaz dinü dəyanət”)
(El çəkir namımı min lənət ilə) Məhəmmədəli şahın dilindən yazılmış bu taziyanə ilk dəfə “Molla Nəsrəddin” jurnalında (29 yanvar 1911, № 5) “(......)” imzası ilə çap olunmuşdur.
Eşidiriz ki (“O zəmandan ki, Rəhim xan yetişib Təbrizə”)
Menşikov deyir ki (“Məktəbə düşmən olan bəz müqəddəs (?) üləma”)
Dörd dilli qırmanc (“Kəşfi-vəch etmək deyil övrətlərə şəran həram”)
(Bütün Avropada kəmyab ikən, amma Bakıda) İlk dəfə “Molla Nəsrəddin” jurnalında (12 yanvar 1911, № 7) “(......)” imzası ilə çap olunmuşdur.
Məmdəli deyir ki (“Rusiya diplomasiyasına bağladım ümid”)
Ərdəbil hakimi Rəşidülmülkə (“Ey qolçomaq, əlsizlərə çox eyləmə azar”)
(Molla Ərəsxadənin... vay, yenə mabədi var!) İlk dəfə “Molla Nəsrəddin” jurnalında (23 yanvar 1911, № 8) “(......)” imzası ilə çap olunmuşdur.
Təbrizdən “Molla Nəsrəddin”ə göndərilən kağızların müfəttişinə (“Ey müfəttiş, yollanan kağızları axtarma çox”)
Mühərrirlərə (“Təlimə dair odlu yazılmış məqalələr”)
(Ey pulluların səfası, Novruz!) İlk dəfə “Molla Nəsrəddin” jurnalında (9 mart 1911, № 10) “(......)” imzası ilə çap olunmuşdur.
Bayram töhfəsi (“Ey tökən mollaların kamına şərbət, novruz!”)
(Oylə bir tərcümə kim, ruhi-Şekspir görcək) İlk dəfə “Molla Nəsrəddin” jurnalında (9 mart 1911, № 10) “(......)” imzası ilə çap olunmuşdur.
(Tutdum orucu irəməzanda) Bu şer Sabirin ilk məlum satiric parçalarındandır. İlk dəfə 1912-ci ildə A. Səhhətin “Hophopnaməyə”yə yazdığı müqəddimədə çap olunmuşdur. Bütün nəşrlərin müqəddiməsinə daxil edilmişdir.
(Babam sünni, nənəm şiə, dürək mən) Bu parka S. M. Qənizadənin xatirələri (“Ədəbiyyat qəzeti”, 16 iyul 1936, № 18) əsasında çap olunur. Xatirədə deyildiyinə görə, şeri Sabir 1875-ci ildə S. Ə. Şirvaninin “Üsulicədid” məktəbində oxuyarkən yazmışdır.
(Həmədanda qonağımdan xəbər aldım, key şeyx) Keçən əsrin axırlarında deyilmiş bu satiric parka ilk dəfə 1912-ci ildə A. Sahhətin “Hophopnamə”yə yazdığı müqəddimədə çap olunmuşdur.
(Tanrı hər yerdə pulu bir ürəyi səxtə verər) Yazılma tarixi dəqiq məlum olmayan bu parka S. M. Qənizadənin Sabir haqqındakı xatirələri əsasında kitaba daxil edilir. Mətn professor Cəfər Xəndanın “XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi” kitabı (1956) üzrə verilir.
(Molla, səmavarından dərda, həzar dərda) Bu beyt “Molla Nəsrəddin” jurnalı əməkdaşlarının xatirələri (“Revolyusiya və kultura” jurnalı, 1937, № 1) əsasında kitaba daxil edilir. Xatirələrdə deyildiyinə görə, “Molla Nəsrəddin” redaksiyasında çay masasının başında oturan çox olarmış. Redaksiyadakı samavar isə balaca imiş. Hərə bir stəkan içəndən sonra samavara yenidən su tökülər və od salınarmış. 1911-ci ildə müalicə üçün Tiflisə gedən Sabir bir dəfə redaksiyada çay içərkən həmin beyti demişdir.
|